Osada otwarta w Kruszy Zamkowej, datowana na pierwsze wieki naszej ery, to słynne Askaukalis, od 2014 roku funkcjonuje tu obiekt archeologiczny pn. „Askaukalis – Krusza Zamkowa”. Na placu znajduje się zrekonstruowana świątynia z przełomu II w p.n.e – I w. n.e., kamienny krąg oraz tablice informacyjne przybliżające arcyciekawa historię Askaukalis ujęte w cztery bloki tematyczne: Askaukalis na mapie Ptolemeusza, Askaukalis – aglomeracja osadnicza, Krusza Zamkowa – osada centralna, Krusza Zamkowa – sanktuarium.

Na turystów czeka „Strażnik Askaukalis” – Krzysztof Pater, kustosz obiektu, który z niezwykłą pasją opowiada o interesującej historii tego magicznego i tajemniczego miejsca.

Nazwa Askaukalis pojawia się w dziele „Geografia” napisanym przez Klaudiusza Ptolemeusza – najsłynniejszego geografa i astronoma starożytności w połowie II wieku. Autor zawarł w nim całą wiedzę geograficzną o ówczesnym świecie. W Barbaricum – obszarze Europy poza granicami Cesarstwa Rzymskiego podaje on nazwy najważniejszych, znanych mu miejscowości, usytuowanych liniowo wzdłuż szlaków handlowych. Askaukalis wraz z Kalisią i Setidavą figuruje w jednej z takich linii. Są to najstarsze nazwy miejscowości na obszarze ziem polskich znane ze źródeł pisanych. Po upływie prawie dwudziestu wieków Julian Pater – mieszkaniec Kruszy Zamkowej znalazł na swoim polu doskonale zachowaną srebrną monetę. Był to denar wybity za panowania cesarza Antonina Piusa, sprawującego rządy w latach 138-161, a więc w czasie ukazania się dzieła Ptolemeusza. W latach 1973-1977 na polu odkrywcy (Juliana Patera) przeprowadzone zostały archeologiczne badania wykopaliskowe kierowane przez Profesor Aleksandrę Coftę-Broniewską z Instytutu Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W wyniku tych badań odsłonięto pozostałości rozległej, unikalnej osady z przełomu starej i nowej ery. Na tej podstawie inicjatorka badań – Aleksandra Cofta-Broniewska sformułowała śmiałą hipotezę utożsamiającą tę osadę z ptolemeuszowym Askaukalis. Po kilkudziesięcioletniej przerwie badania zostały wznowione. Ich nadrzędnym celem jest konieczność uchronienia tego obiektu – unikalnego dla dziedzictwa kulturowego społeczności Kujaw przed rabunkiem przez nielegalnych „poszukiwaczy skarbów”, posługujących się wykrywaczami metali.

askaukalis 1

askaukalis 2

Sala „Askaukalis” w Centrum Dziedzictwa Kujaw Zachodnich w Łojewie

Salę „Askaukalis” otworzono 13 maja 2016 roku. W sali znajduje się stanowisko archeologiczne, ekspozycja z bursztynu, wystawa fotograficzna, imponujących rozmiarów makieta z wizerunkiem obiektu archeologicznego w Kruszy Zamkowej (najstarszej polskiej wsi). W gablotach wyeksponowano wierne kopie zabytków archeologicznych „wykopanych” podczas prowadzonych badań archeologicznych – denary, zapinki, róg itp. W Sali można zapoznać się z arcyciekawą historią Kruszy Zamkowej, słynnego Askaukalis (emporium z okresu rzymskiego), położonego na Szlaku Bursztynowym oznaczonego mapie Klaudiusza Ptolemeusza ok. 150 r. n. e.
askaukalis 3

askaukalis 4
W celu umówienia się na zwiedzanie obiektów zapraszamy do wcześniejszego kontaktu, wizyty w obu miejscach są bezpłatne:

  • „Strażnik Askaukalis” – Krzysztof Pater, tel.: 601 988 427
  • Centrum Dziedzictwa Kujaw Zachodnich w Łojewie, tel. 52 351 05 75; e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.