Bazylika Mniejsza im. Najświętszej Maryi Panny potocznie nazywana przez mieszkańców miasta „Ruiną”, została zniszczona w pożarze w 1834 roku i przez wiele lat pozostawała nieodbudowana. Bazylika to najstarszy kościół romański w Inowrocławiu, wzniesiony na przełomie XII i XIII wieku, dzięki Księciu Leszkowi. Jej obecny kształt zawdzięczamy odbudowie dokonanej w XIX i XX wieku.

Jej teren i sama świątynia to nie tylko kościół, ale również cmentarz, na którym pochowani są dawni parafianie, księża (w tym Łukasz Płachecki proboszcz w latach 1761-1773 ), uczestnicy powstań.
Na cmentarzu pochowany był między innymi założyciel inowrocławskiego uzdrowiska dr Zygmunt Wilkoński, a także znajduję się zachowany do dziś grobowiec rodziny Grabskich, w którym pochowani sią m.in. : wybitny działacz gospodarczy i narodowy Lucjan oraz jego syn Stefan.

Grube mury, małe, wysoko umieszczone okna i masywne dwie wieże czyniły z kościoła nie tylko obiekt sakralny ale również warownie, w której w razie zagrożenia można było się schronić, lub podjąć walkę. Na jej zewnętrznych ścianach znajdują się płaskorzeźby zwierząt oraz ludzi, które według legendy miały chronić wiernych przed złymi mocami. We wnętrzu kościoła zobaczyć możemy gotycką figurę „Uśmiechniętej Madonny”, która jest jedyną pozostałością dawnego wystroju kościoła.

ul. bpa Antoniego Laubitza 9, 88-100 Inowrocław
Telefon: 52 357 31 31